1-Birleşmiş Milletler Teşkilatı kuruldu. 2-NATO kuruldu.
3-Balkan Paktı kuruldu. 4-Bağdat Paktı kuruldu.
BM Teşkilatının Yapısı ve Özellikleri:
1-Genel Kurul: Teşkilattaki devletlerin üyeleri bu kuruldadır.
2-Güvenlik Konseyi: 15 üyesi vardır. Bu üyelerden ABD, İngiltere, Çin, Fransa ve Rusya veto hakkına sahiptir.
3-Ekonomik ve Sosyal Konsey: Savaşlara sebep olabilecek sosyal ve ekonomik faktörleri ortadan kaldırmaya çalışır.
4-Vesayet Konseyi: Kendini yönetemeyecek devletleri idare etmek için kurulan bu birim günümüzde önemini kaybetmiştir.
5-Milletlerarası Adalet Divanı: BM’nin yargı organıdır.
6-Sekreterlik: Personelden oluşur.
NOT: Türkiye de BM’nin kurucularındandır.
B-NATO VE ÖZELLİKLERİ (North Atlantic Treaty Organization)
NATO =(Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı), 1945lerde Avrupa dengesinin bozulması ve SSCB’nin askerî gücüne karşı oluşturulan askeri savunma örgütü.
1-Brüksel merkez olmak üzere 1948’de kuruldu.
2-Uluslararası barışın korunması ve komünizme karşı koruma amaç idi.
3-ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, Hollanda, Lüksemburg, Belçika, İtalya Danimarka, İzlanda, Norveç, Portekiz, Yunanistan, Alman, İspanya, Türkiye
| Açıklama: Kore Savaşına asker göndermesi Türkiye’nin NATO’ya girmesinde etkili oldu. (1952) |
| C-VARŞOVA PAKTI |
Rusya’nın öncülüğünde Avrupa’nın sosyalist ülkelerinin bir araya gelmesi ile kuruldu. Komünizmin önemini kaybetmesi ile dağıldı.
D-BALKAN PAKTI (1954)
Kuruluş Sebebi:
SSCB’nin Balkanlar’a yönelik saldırgan tutumu
Kurucu Üyeleri:
Türkiye, Yugoslavya ve Yunanistan
Açıklama: Yugoslavya’nın SSCB’ye yaklaşması ve Kıbrıs Meselesinden dolayı pakt kurulduğu yıl dağıldı.
E-BAĞDAT PAKTI (1955)
Kuruluş Sebebi:
SSCB’nin Orta Doğuya yönelik saldırgan tutumu
Kurucu Üyeleri:
Türkiye, Pakistan, İran ve Irak
1958’de Irak pakttan ayrılınca; paktı İngiltere dıştan desteklemeye başladı; ki paktın bu haline CENTO denilir.
II. DÜNYA SAVAŞI (1939–1945)
I. Dünya Savaşından Sonra Barışı Koruma Çabaları:
1-Milletler Cemiyeti kuruldu.
2-Çekoslovakya, Romanya ve Yugoslavya arasında Küçük Antant kuruldu.
3-Fransa ile Almanya 1925’de Locarno Antlaşmasını imzaladı.
4-Anlaşmazlıklara çözüm bulmak için Fransa ile ABD 1928’de Kellog Paktını kurdu. ( Bu pakta Türkiye 1929’da katıldı.)
5-Balkan Antantı, Sadabat Paktı, Montrö Sözleşmesi yapıldı.(T.C. yaptı)
Sebepleri:
1-I.Dünya Savaşından memnun olmayan devletlerin tutumları ve aşırı yayılmacı hareketleri (Almanya İtalya)
2-Almanya’nın ağır şartları olan Varsay Altlaşması’nı imzalaması.
3-İtalya’nın I.Dünya Savaşı’nda galip olmasına rağmen istediklerini alamaması
4-Almanya ve İtalya hızla silahlanarak işgallere başlaması.
(Almanya’nın Avusturya, Çekoslovakya, Polonya’yı 1938 –1939)
(İtalya’nın Habeşistan, Arnavutluk’u işgali.)
5-Almanya ve İtalya’da milliyetçilik akımları
(Almanya Nazizm, İtalya Faşizm) üstün Alman ırkı fikri
6-Japonya’nın Asya hâkimiyeti düşüncesi.
7-Japonya ise ABD’nin deniz üslerinden olan Pearl Harbour (Pörl Harbur) Limanına saldırınca ABD savaştı
KATILAN DEVLETLER:
| Mihver Devletler | Müttefik Devletler | |||
| Almanya ile İtalya (1936) birleşti.
1937’de Japonya ve Bulgaristan, Macaristan, Romanya katıldı.(AJİB) |
İngiltere, Fransa, Rusya, ABD, Norveç,(İRFAN) Türkiye (sembolik)
|
SAVAŞIN BAŞLAMASI VE GELİŞİMİ
1936’da Habeşistan’a saldıran İtalya daha sonra ise Arnavutluk’u ele geçirdi Yunanistan’a saldırmış fakat başarılı olamamıştır..
Hitler 1938’de Avusturya’yı Almanya’ya bağladı. Almanlar 1939’da Çekoslovakya’yı işgal etti. Almanya ve Rusya aynı dönemde anlaşıp Polonya’yı işgal edince Fransa ve İngiltere olaya müdahale etti.
Daha sonra Almanlar; Danimarka, Norveç, Hollanda ve Fransa’yı işgal etmiş, Balkanlara yönelmiş, Macaristan, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya’yı işgal etmiştir. Böylece; II. Dünya Savaşı başladı.
Almanların Balkanları tehdit etmesi üzerine Rusya, müttefik grubuna geçmiştir. Almanya Rusya’ya da savaş ilan edince Ruslar İngiltere tarafına geçti. (1941)
Japonya ABD’nin deniz üslerine ve Çin’e saldırınca; ABD ve Çin Japonya’ya karşı Müttefik Grubunda savaşa girdi.
1942’de rejim değişikliği yaşayan İtalya’da 1944′de müttefiklerin Sicilya’ya asker çıkarmaları ve İtalya’ya geçmeleri üzerine İtalya teslim olmuştur İngiltere tarafında geçti. İtalyan Mussolini 1943’te halk tarafından öldürüldü.
1944’te ABD, İngiltere ve Fransa’nın yaptığı Normandiya (Akdeniz) Çıkartması sonucunda Almanya teslim oldu. Ruslar Almanları, Polonya ve Rusya’dan çıkarmıştır. Adolf Hititler 1945’te intihar etti. Almanya 1945′te ateşkes istemiştir.
ABD’nin Japonya’nın Hiroşima ve Nagazaki kentlerine atom bombası atması sonucunda Japonya da savaştan çekildi.
NOT: Kuzey Afrika Savaşları Almanya ve İtalya’nın karşısında İngiltere’nin üstünlüğü ile sonuçlandı.
Atatürk’ün II. Dünya Savaşı Öncesi Görüşleri:
1- Almanya’nın Avrupa’yı işgal edecek ordu kuracağı
2-Savaşın 1940-1946 yılları arasında olabileceği
3- ABD’nin savaşa katılacağını belirtmiştir. Atatürk’ün ileri görüşlülüğüne örnektir.
II. Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin Tutumu:
Türkiye; savaş esnasında İngiltere ve Rusya tarafından savaşa girmesi yolunda zorlandıysa da, tarafsız kalmayı başardı. Almanya Bulgaristan’a girince; Almanya ile Türkiye arasında 1941’de saldırmazlık antlaşması imzalandı. Savaşın sonuna doğru Türkiye formalite olarak girdi.
4-11 Şubat 1945′te ABD, İngiltere ve Sovyet Rusya’nın katıldığı Yalta Konferansında, II. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulacak olan Birleşmiş Milletler Teşkilatı’na katılmak için 1 Mart 1945′e kadar Almanya ve Japonya’ya savaş açmak şartı getirildi. Bu gelişme üzerine Türkiye 23 Şubat 1945′te Japonya ve Almanya’ya savaş ilan etti fakat savaşa fiilen girmemiştir. (Türkiye’nin bu tutumunda BM’ye girme ve görüşmelere katılma arzusu vardır.)
Türkiye her an savaşa girecekmiş gibi hazırlık yaptığı için tarım, sanayi ve ekonomi alanlarında duraklama dönemi yaşadı.
İkinci Dünya Savaşı Sırasında Türkiye’de Alınan Önlemler
NOT: Savaşın, savaşa girmeyen ülkeleri de ekonomik ve sosyal yönden olumsuz etkilediğini göstermektedir.
İkinci Dünya Savaşı sırasında alınan bu önlemlerle seyahat etme, haber alma ve ekonomi alanındaki hak ve özgürlükler sınırlandırılmıştır.
Başta Atatürk’ün YURTTA SULH, CİHANDA SULH politikası
1-Tarafsız, 2-Seferberlik, 3-Boğazları kapattı.
II. DÜNYA SAVAŞININ SONUÇLARI:
1-Almanya doğu-batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Doğu Almanya sosyalizme kaydı. Batısı ABD’de.2 Alman devleti 1990 yılında birleşti.
2-ABD ve SSCB süper güç oldu.(Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği)
3-Balkanlar ve Doğu Avrupa SSCB’nin kontrolüne girdi.
4- Dünyanın 2 bloğa ayrılmş, Sovyetler Birliğinin öncülüğünde VARŞOVA PAKTI kurulurken, Avrupa’nın diğer devletleri ve ABD’nin katılımı ile NATO’yu kuruldu. Böylece SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (ABD-SSCB ARASI) başladı. Bu durum SSCB’nin dağılmasına kadar sürdü
5-Hindistan, Pakistan, Mısır, Cezayir, Tunus ve Libya bağımsız oldu.
6-Yahudiler, ABD-İngiltere’nin desteğiyle Filistin’de1948’de İsrail’i kurdu
7-Sömürgecilik hız kaybetti. Sömürgeci devletler sömürgeleri, kaybetti
8-Çin’de komünizm yayıldı.
9-Millerler Cemiyeti Birleşmiş Milletler’e dönüştü.(1945)
10-TC-ABD ilişkileri gelişmeye başladı.
11-Filistin bağımsızlaştı.
12-Türkiye’de çok partili hayat ve demokrasi başladı.
13-Yafta Konferansında dengeler kuruldu.
14- İnsan kaybı ve ekonomik yıkım oldu.35 milyon insan öldü.
15- Savaşı Müttefikler kazandı. Demokratik ülkeler diktatör ülkeleri yendi. Aşırı milliyetçi akımlar başarısız oldular.(Nazizm, Faşizm)
16- ABD savaşı bitirmek için ilk kez Atom bombası (Nükleer silahlar)kullandı.(1945) Hiroşima ve Nagazaki
II. DÜNYA SAVAŞINDAN SONRA BARIŞI KORUMA ÇABALARI
1-Birleşmiş Milletler Teşkilatı kuruldu. 2-NATO kuruldu.
3-Balkan Paktı kuruldu. 4-Bağdat Paktı kuruldu.